Thatcher và quan hệ Trung-Anh

  • 9 tháng 4 2013
Margaret Thatcher thăm Vạn lý Trường thành
Margaret Thatcher thăm Trung Quốc lần đầu tiên năm 1977 trong vai trò lãnh đạo đối lập Anh quốc

Margaret Thatcher, 'Bà Đầm Thép' của nền chính trị Anh quốc, đã đóng vai trò quan trọng trong quan hệ giữa Anh và Trung Quốc, đặc biệt trong việc trao trả Hong Kong về với đại lục một cách hòa bình năm 1997.

Bà Thatcher làm thủ tướng trong giai đoạn 1979-1990.

Rana Mitter, giáo sư về Trung Hoa Hiện đại ở Đại học Oxford được Hoàn cầu Thời báo dẫn lời nói: "Trong tiến trình thảo luận về việc chuyển giao Hong Kong đầu những năm 1980, bà Thatcher nhận thức được tầm quan trọng của sự chuyển giao Hong Kong một cách êm thấm, do vậy mà quá trình ngoại giao diễn ra tích cực và đạt kết quả".

Bà Mitter nói thêm: "Cho dù bà ấy luôn kiên quyết bảo vệ điều mà bà cho là quyền lợi quốc gia của Anh, bà cũng hiểu tầm quan trọng của thực tiễn và quan hệ tốt với Trung Quốc".

Quan hệ tốt

Tian Dewen, chuyên gia về châu Âu tại Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, nhận xét rằng Thủ tướng Thatcher hiểu tầm quan trọng của một nước Trung Quốc đang lên.

Ông nói: "Các chuyến thăm Trung Quốc và quyết định thúc đẩy quan hệ kinh tế và thương mại của bà Thatcher đã cho phương Tây thấy sự cần thiết phải đối thoại với Trung Quốc trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh và kể từ đó quan hệ Trung-Anh trở nên tốt hơn".

"Bà kêu gọi đối thoại thay vì đối đầu với Trung Quốc trong giải quyết vấn đề Hong Kong, điều này cho thấy viễn kiến của bà trong tư cách một chính trị gia xuất sắc."

Cũng theo chuyên gia này, chính Margaret Thatcher đã tích cực thúc đẩy Trung Quốc gia nhập hệ thống thế giới, giúp tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho tiến trình cải cách ở đây.

Thatcher thăm Trung Quốc bốn lần, lần đầu tiên năm 1977 trong vị trí lãnh đạo đối lập.

Trong chuyến thăm thứ hai năm 1982, chuyến thăm đầu tiên của một thủ tướng Anh đương quyền tới Trung Quốc, bà gặp lãnh tụ Trung Quốc Đặng Tiểu Bình và thảo luận về tương lai của Hong Kong với ông Đặng.

Giới chuyên gia nhận định rằng chủ đề Hong Kong là kinh nghiệm lớn đầu tiên của bà Thatcher với Trung Quốc. Trước khi hai bên ngồi vào bàn đàm phán về Hong Kong, nhiều người Anh kêu g̣ọi lập trường cứng rắn với Trung Quốc.

Bà Thatcher và ông Đặng Tiểu Bình đã có thảo luận gay gắt về Hong Kong năm 1982

Các sử gia ghi lại rằng bà đã có thảo luận gay gắt với ông Đặng Tiểu Bình về Hong Kong.

Thế nhưng, bà Thatcher được dư luận Trung Quốc cho là nhận thức được rằng "Trung Quốc không phải là Argentina và Hong Kong không phải là Falklands".

Bà đã đi vào lịch sử như người đặt bút ký Tuyên bố chung Anh-Trung năm 1984 mở đường trao trả Hong Kong về đại lục.

Thái độ với Khmer Đỏ

Margaret Thatcher và Tổng thống Mỹ Ronald Reagan hình thành một quan hệ đặc biệt, mà qua đó, hai lãnh đạo Anh-Mỹ đã đóng vai trò quan trọng trong sự sụp đổ của Liên Xô.

Bà Thatcher chia sẻ nhiều quan điểm của người đồng nhiệm Hoa Kỳ trong các vấn đề liên quan Chiến tranh lạnh, đặc biệt chống Liên Xô.

Giới quan sát cho đó là nguyên nhân dẫn đến việc chính phủ Thatcher ủng hộ cho Khmer Đỏ, mà họ cho là đấu tranh chống lại nước Việt Nam được Moscow hậu thuẫn và là "thành trì của Liên Xô ở Đông Nam Á".

Sau khi quân đội Việt Nam tiến vào Campuchia năm 1978, Hoa Kỳ, Trung Quốc và các đồng minh đặc biệt là Anh quốc, đã hỗ trợ về nhiều mặt cho quân Khmer Đỏ từ Thái Lan.

Có thông tin, mà chính phủ Anh bác bỏ, rằng lực lượng đặc nhiệm của Anh SAS đã tổ chức các khóa huấn luyện cho quân Khmer Đỏ trên lãnh thổ Thái Lan sau khi đội quân này phải rút khỏi Campuchia nhằm chống lại chính quyền do Hà Nội lập ra.

Tuy nước Campuchia Dân chủ của chính thể Khmer Đỏ thực tế không còn tồn tại từ tháng 1/1979, Mỹ, Trung Quốc và Anh vẫn đòi phải duy trì hiện diện của nó tại Liên Hiệp Quốc sau đó.

Chính vì sự ủng hộ này, mà có ý kiến cho rằng Margaret Thatcher đã ủng hộ lập trường chống Việt Nam của lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình, người đã phát xướng cuộc chiến tranh biên giới tháng 2/1979 để "dạy cho Việt Nam một bài học".

Tin liên quan